Kolory matek pszczelich 2027 i 2026: tabela i znakowanie

W skrócie: matki z 2026 roku znakujesz na biało, a matki z 2027 roku na żółto. Kolor zależy od ostatniej cyfry roku: 1 lub 6 biały, 2 lub 7 żółty, 3 lub 8 czerwony, 4 lub 9 zielony, 5 lub 0 niebieski. Kolejność zapamiętasz dzięki hasłu „Boży czyn”. Kropkę farby albo opalitkę stawiasz na środku tułowia matki, nigdy na odwłoku ani na skrzydłach, i czekasz, aż wyschnie, zanim wypuścisz matkę do rodziny.

Oznakowaną matkę znajdziesz na plastrze w kilka sekund, a nie w kilka minut. Kolor kropki od razu mówi, ile ma lat, bez zaglądania do zeszytu pasiecznego. System kolorów jest taki sam w niemal wszystkich krajach, więc matkę z innej pasieki, także zagranicznej, odczytasz jednym spojrzeniem. Poniżej znajdziesz tabelę kolorów matek pszczelich, wyjaśnienie, skąd się wzięła, i spokojny, bezpieczny sposób znakowania matek we własnej pasiece.

Kolory matek pszczelich na 2026 i 2027 rok

• 2026: biały. Każda matka wychowana w 2026 roku dostaje białą kropkę.
• 2027: żółty. Matki z następnego sezonu znakujesz na żółto.

Kolor oznacza rok wychowu matki, a nie rok, w którym ją kupiłeś albo poddałeś. Matka z 2026 roku nosi biały znak przez całe życie, niezależnie od tego, kiedy i gdzie trafi do rodziny.

Międzynarodowy kod kolorów

Kod powtarza się co pięć lat i zależy tylko od ostatniej cyfry roku.

Ostatnia cyfra roku	Kolor
1 lub 6	biały
2 lub 7	żółty
3 lub 8	czerwony
4 lub 9	zielony
5 lub 0	niebieski

Pięć kolorów wystarcza, bo bardzo niewiele matek jest wydajnych dłużej niż pięć lat. Pomylenie matki dwuletniej z siedmioletnią w praktyce się nie zdarza.

Hasło „Boży czyn”, czyli jak zapamiętać kolory

Polscy pszczelarze mają na to swój sposób. Z hasła „Boży czyn” usuwasz samogłoski i zostają spółgłoski B, Ż, C, Z, N: biały, żółty, czerwony, zielony, niebieski. Zaczynasz od białego dla lat kończących się na 1 lub 6. Hasło opisał m.in. Zbigniew Kocjan w miesięczniku „Pasieka” (nr 4/2009). Jeśli pamiętasz, że 2026 to biały, resztę po prostu odliczasz dalej.

Tabela kolorów matek 2020–2031

Rok	Kolor	Wiek matki w sezonie 2027
2020	niebieski	7 lat
2021	biały	6 lat
2022	żółty	5 lat
2023	czerwony	4 lata
2024	zielony	3 lata
2025	niebieski	2 lata
2026	biały	1 rok
2027	żółty	bieżący rok
2028	czerwony
2029	zielony
2030	niebieski
2031	biały

Niebieska matka w 2027 roku teoretycznie może pochodzić z 2025 albo z 2020 roku. Matka z 2020 roku, która w 2027 nadal prowadzi rodzinę, to jednak taka rzadkość, że nikt ich nie myli. W razie wątpliwości rozstrzyga karta ula.

Po co znakować matki

Wiek matki na pierwszy rzut oka. Wielu pszczelarzy wymienia matki po dwóch sezonach, bo z wiekiem słabnie czerwienie i siła rodziny. Kolor mówi ci, ile matka ma lat, w chwili, gdy ją zobaczysz.

Szybsze szukanie. Matkę na plastrze pełnym pszczół łatwo przeoczyć. Jaskrawa kropka na tułowiu od razu przyciąga wzrok. Liczy się to zawsze, gdy matka jest ci potrzebna: przed poddaniem nowej matki, przy robieniu odkładów albo przy wymianie matek pod koniec lata.

Wykrycie cichej wymiany. Jeśli rodzina po cichu wymieni matkę, pewnego dnia znajdziesz nieoznakowaną matkę tam, gdzie chodziła oznakowana. Bez znaku nawet nie wiedziałbyś, że matka się zmieniła.

Kontrola rójki. Gdy w sezonie rojowym nie możesz znaleźć oznakowanej matki, a na ramkach są zasklepione mateczniki rojowe, sprawa jest jasna: rodzina najpewniej już się wyroiła. Wiesz od razu, że trzeba działać na matecznikach, i nie musisz zgadywać.

Flamaster czy opalitki?

	Flamaster do znakowania	Opalitki (numerowane krążki)
Co to jest	Pisak z szybkoschnącą farbą w kolorze rocznika	Mały kolorowy krążek z numerem, przyklejany do tułowia
Rozpoznanie konkretnej matki	Nie, tylko rocznik	Tak, numer i kolor
Szybkość	Bardzo szybko	Wolniej, potrzebny klej i wprawa
Trwałość	Z czasem może się wytrzeć	Trzyma się dobrze, ale czasem odpada
Dla kogo	Pasieki amatorskie i towarowe	Hodowcy i osoby prowadzące dokładne zapiski

Większości pszczelarzy wystarczy flamaster. Opalitki mają sens, gdy musisz odróżnić matki z tego samego roku, na przykład przy hodowli matek albo ocenie wartości użytkowej rodzin.

Znakowanie matek krok po kroku

Znakuj w ciepły, spokojny dzień, najlepiej koło południa, gdy zbieraczki są w polu, a rodzina jest spokojniejsza. Najpierw poćwicz na trutniach: nie mają żądła, a ręka uczy się tych samych ruchów.

1. Przygotuj sprzęt

Wstrząśnij flamastrem i przetestuj go na kawałku drewna lub papieru, aż zostawia małą, równą kropkę. Miej pod ręką tubę do znakowania albo klateczkę wciskaną w plaster. Nie używaj kremu do rąk ani mocno pachnącego mydła.

2. Znajdź i złap matkę

Spokojnie wyjmij ramkę i szukaj matki w pobliżu jajeczek i młodych larw. Albo nakryj ją na plastrze klateczką do znakowania wciskaną w plaster, albo weź ją za skrzydełka lub tułów i pozwól jej wejść do tuby do znakowania z miękkim tłoczkiem. Nigdy nie ściskaj matki i nie łap jej za odwłok.

3. Unieruchom ją bez nacisku

W tubie przesuwaj tłoczek powoli, aż tułów matki dotknie siatki. Klateczkę wciśnij w plaster tylko na tyle, żeby matka nie uciekała. Ma stać spokojnie, a nie być zgnieciona.

4. Postaw znak na środku tułowia

Postaw jedną małą kropkę na środku tułowia, między nasadami skrzydeł. Przy opalitce nałóż na tułów maleńką kroplę kleju i połóż krążek lekko zwilżoną zapałką lub wykałaczką. Farbę i klej trzymaj z dala od głowy, skrzydeł i odwłoka. Kropka, która rozleje się na skrzydła albo odwłok, może matce zaszkodzić.

5. Poczekaj, aż wyschnie

Trzymaj matkę w tubie lub pod klateczką, aż znak będzie suchy w dotyku. Przy pisaku z farbą wodną trwa to zwykle minutę lub dwie. Mokra farba rozmazuje się na robotnice i ściąga ich uwagę na matkę.

6. Wypuść matkę na plaster

Pozwól jej wejść z powrotem na tę samą ramkę, między jej własne pszczoły, a nie przy wylotku. Popatrz chwilę: matka powinna spokojnie zniknąć w kłębie. Zamknij ul, używając mało dymu.

Obcinanie skrzydeł matce: co warto wiedzieć

Niektórzy pszczelarze dodatkowo przycinają matce skrzydło: skracają część jednego przedniego skrzydła, żeby nie mogła latać. Chodzi o to, by przy rójce nie stracić starej matki. Samej rójki to jednak nie zatrzymuje. Rój wychodzi, matka próbuje lecieć za nim, spada przed ulem i często ginie. Rodzina może potem wyroić się ponownie z pierwszą młodą matką, która się wygryzie.

Przycinanie skrzydeł budzi spory. Dla jednych to praktyczne narzędzie, dla innych zbędne okaleczenie. W pszczelarstwie ekologicznym w UE jest wprost zakazane: rozporządzenie (UE) 2018/848, załącznik II, część II, pkt 1.9.6.4, zakazuje okaleczania, takiego jak przycinanie skrzydeł matek pszczelich. Jeśli masz certyfikat ekologiczny albo planujesz go mieć, nie przycinaj skrzydeł.

Jak rozpoznać cichą wymianę matki

Cicha wymiana to sytuacja, w której rodzina sama zastępuje matkę. Stara matka często czerwi dalej, gdy wychowuje się jej córka, a zmiana odbywa się bez rójki. Na co patrzeć:

• Nieoznakowana matka w ulu. To najwyraźniejszy sygnał. Zanim wyciągniesz wnioski, przyjrzyj się dokładnie: farba z czasem się wyciera, a opalitka może odpaść. Młoda matka jest zwykle smuklejsza, żwawsza i wygląda świeżej niż dwuletnia.
• Zły kolor albo numer. Jeśli poddałeś białą matkę z 2026 roku z opalitką, a później znajdujesz inny numer albo brak krążka, matka została wymieniona.
• Mateczniki na powierzchni plastra. Mateczniki cichej wymiany są zwykle nieliczne i zbudowane na środku plastra. Mateczniki rojowe są liczne i siedzą raczej na dolnych krawędziach.
• Krótka przerwa w czerwiu. Luka w jajeczkach i młodych larwach, a potem nowy, zwarty czerw, pasuje do zmiany matki.
• Dwie matki naraz. Czasem przez krótki czas oznakowana matka i jej nieoznakowana córka czerwią na tym samym plastrze.

Gdy znajdziesz nieoznakowaną matkę, która dobrze czerwi, masz dwa wyjścia: oznakować ją w kolorze bieżącego roku albo wymienić na matkę o znanym pochodzeniu, jeśli zależy ci na linii. Jeśli wymieniasz, najpierw znajdź i usuń starą matkę. Rodzina z czerwiącą matką nie przyjmie matki w klateczce.

Matki, które przychodzą już oznakowane

Nasze matki Carnica i Buckfast są unasienniane naturalnie na górskich stacjach w Maramureszu i wysyłane już oznakowane, więc nie musisz sam łapać i znakować nowej matki. Którą rasę wybrać, podpowiada artykuł Carnica czy Buckfast, a ile kosztuje matka pszczela i od czego zależy cena, wyjaśniamy osobno.

Aktualne ceny i terminy wysyłek znajdziesz na stronie matki pszczele. Zarezerwuj matki przez WhatsApp lub telefonicznie na stronie kontaktowej.